Word abonnee

Risicomanagement 1: Toegevoegde waarde voor de verzekeringsadviseur ... en de klant

Het merendeel van het management van ondernemingen is zich wel bewust van de risico's die in het bedrijf spelen, maar borgt het risicobeheer niet in de organisatie. Dat biedt kansen voor de verzekeringsadviseur. In deze driedelige serie lever ik 'handvatten' aan voor de adviespraktijk van de verzekeringsadviseur. Hoe kan hij zijn toegevoegde waarde aantonen met risicomanagement?

Verzekeringen kennen beperkingen als het gaat om het daadwerkelijk zekerstellen van de continuïteit van een onderneming. Een som geld ter compensatie van een aanzienlijk vermogensverlies is namelijk niet voldoende. In geval van een calamiteit dient de onderneming niet alleen direct schadeloos gesteld te worden, maar vooral zo snel mogelijk hulp te krijgen bij het herstel van de continuïteit van de bedrijfsvoering.

Als bijvoorbeeld een productiebedrijf afbrandt, dan zijn de gebouwen, productiemiddelen en stagnatieschade meestal wel verzekerd, maar als de onderneming lange tijd niet kan produceren, dan mondt dat in de praktijk vaak uit in een faillissement. Eenvoudigweg omdat de onderneming het risicomanagement niet helemaal op orde heeft.

882_risicomanagement_deel1_grafiek

 

Continuïteit is belangrijk. Stakeholders hebben namelijk een acuut probleem als een bedrijf omvalt. De marktpositie en de cashflow moeten onder alle omstandigheden in stand blijven, ook wanneer de bedrijfsvoering onverhoopt door een calamiteit getroffen wordt. Het risico dat een bepaalde calamiteit gaat optreden is niet groot. Maar het is ook niet onwaarschijnlijk dat een onderneming ooit door een calamiteit wordt getroffen. Een calamiteit is een voorval dat langdurige uitval van resources en voorzieningen veroorzaakt, en daardoor tot gevolg heeft dat kritische bedrijfsprocessen van de organisatie worden verstoord en de dienstverlening aan de afnemers stagneert. Voorbeelden zijn brand, overstroming, uitval van elektriciteit of ICT, afzetting van de omgeving door de autoriteiten, een calamiteit of faillissement bij een leverancier of afnemer, enzovoorts.

Zodra de brand geblust is of de calamiteit voorbij is, moet er natuurlijk ook worden geïmproviseerd, zodat de klanten geleverd krijgen (en dus blijven). Als men op dat moment uitsluitend moet improviseren, dan zal men hoogstwaarschijnlijk tegen een aantal show-stoppers aanlopen, waardoor dit niet volledig lukt. Er moeten dus scenario's op de plank liggen, waarmee de onderneming bij een calamiteit de gevolgen kan beperken tot een aanvaardbaar niveau. Ook dat is een onderdeel van het op orde hebben van het risicomanagement.

Het is een must om te weten welke risico's specifiek gelden en welke risico's te accepteren, beperken of af te dekken via een verzekering. Verzekeren is hierbij slechts een afgeleide van de risicoanalyse en dat betekent niet altijd dé oplossing. De verzekeringsadviseur kan hierbij een grote rol van betekenis spelen en van toegevoegde waarde zijn voor de onderneming.

Trusted advisor

Het woord trusted advisor zegt het al: vertrouwen moet verworven en verdiend worden.

U gaat investeren (risico-inventarisatie), voordat u (het vertrouwen) ontvangt. Het is absoluut essentieel om een gelijkwaardige en persoonlijke relatie op te bouwen met klanten. Voordat de klant uw advies aanneemt (als waardevol beschouwt door toegevoegde waarde), moet hij deze niet alleen inhoudelijk betrouwbaar vinden, maar u ook als adviseur en als mens vertrouwen. U verdient het recht om te adviseren door eerst de situatie van de klant goed te begrijpen (risicoanalyse), door te begrijpen hoe hij met risico's omgaat, wat hij daadwerkelijk wil en dit vervolgens in het advies mee te nemen.

Waar gaat het om?

Risico's zijn onlosmakelijk verbonden aan de bedrijfsuitoefening, veelsoortig in voorkomen, onverwacht en soms bedreigend voor de continuïteit van de onderneming. Niet alle risico's zijn echter bedreigend van aard.

Risico's bieden ook kansen om (veel) geld te verdienen en de bedrijfsdoelstellingen te realiseren. Deze vorm van 'ondernemersrisicomanagement' is de aantrekkelijke kant van de medaille en ook het primaire aandachtsgebied van de ondernemer!

Verzekeren is niet altijd dé oplossing

Aan de andere kant zijn er de risico's die louter schade veroorzaken. De schaderisico's dus. Deze risico's zijn het terrein waarop de verzekeringsadviseur zich primair richt en waarvoor verzekeringen een financiële oplossing kunnen bieden. Er is dus een duidelijk onderscheid te maken tussen beide kanten: aan de ene kant de kansen (opportunities) en aan de andere kant de bedreigingen (threats). 

Kansen (ondernemingsrisico's) zijn de onzekerheden verbonden met het tot stand brengen van rendabele bedrijfsactiviteiten. Deze risico's kenmerken zich vooral door onzekerheid over de uitkomsten in de toekomst. Het kan mee of tegen zitten. Dit soort risico's (ook wel 'dynamische', 'speculatieve' of 'commerciële' risico's genoemd) hangt ten nauwste samen met:

  • de kwaliteit van het management om de toekomstige technologische en maatschappelijke ontwikkelingen goed in te schatten. De realiteit van de ondernemingsplanning hangt hier sterk mee samen;
  • het vermogen van de onderneming om snel en adequaat op deze ontwikkelingen in te spelen en de organisatie snel daarop aan te passen (resilience).

Bedreigingen (schaderisico's) zijn veelal plotseling optredende onverwachte gebeurtenissen die schade, letsel en/of bedrijfsstagnatie tot gevolg hebben. Deze risico's (ook wel 'pure' of 'statische' risico's genoemd) houden vooral verband met de risicohouding van de ondernemer en de ontwikkelingsfase van de organisatie.

Toenemend besef dat risico's op een bedrijfskundig verantwoorde manier moeten worden gemanaged

Risicomanagement

Risicomanagement heeft als belangrijkste doelstelling het tegen zo laag mogelijke kosten beschermen van:

  1. de continuïteit van het (primaire) bedrijfsproces tegen de gevolgen van bedrijfsstilstand;
  2. de beschikbare arbeidscapaciteit tegen de gevolgen van verzuim;
  3. het geïnvesteerd vermogen tegen de gevolgen van (materiële) schade en verlies;
  4. het bedrijfsimago tegen de gevolgen van negatieve publiciteit;
  5. het eigen vermogen tegen de gevolgen van claims door derden.

Voordelen

Risicomanagement levert belangrijke voordelen op, zoals:

  1. besparingen door doelgericht het schadevolume terug te dringen. Dit kan het geval zijn met het ziekteverzuim, maar ook zijn besparingen te realiseren in de sfeer van schades aan het wagenpark, schade aan producten, en dergelijke. Het inventariseren en planmatig terugdringen van hoge schadepieken levert veel geld op;
  2. grotere beschikbaarheid van het productieproces door minder bedrijfsstilstand. Door te inventariseren met welke frequentie en hoe lang (onderdelen van) de productie stilligt, verkrijgt men een beeld van het verlies aan toegevoegde waarde dat met de bedrijfsstagnatie samenhangt. Door het treffen van maatregelen is dat verlies terug te dringen;
  3. versterking van het bedrijfsimago en bescherming van de marktpositie door snel, adequaat en professioneel te reageren op calamiteiten die zich voordoen. Niemand verwacht dat er nooit iets mis zal gaan, maar wel dat bedrijven adequaat reageren. Dat kan alleen als het management zich van tevoren een beeld gevormd heeft van de risico's die zich in de markt kunnen voordoen;
  4. versterking van de rechtspositie in zaken waarbij derden een eis tot schadevergoeding indienen. Het analyseren en documenteren van risico's en het treffen van maatregelen (bijvoorbeeld in de vorm van leveringsvoorwaarden) versterkt de 'defensie' van de onderneming tegen claims;
  5. het structureel omgaan met risico's leidt tot een beter functionerende organisatie waarin minder fouten worden gemaakt. In die zin draagt het ook bij aan het verhogen van het kwaliteitsbesef en -niveau, zeker als inspanningen op andere risicoterreinen zoals arbo, milieu, beveiliging en dergelijke tot één risicozorgsysteem worden geïntegreerd. Dit levert belangrijke efficiency-voordelen op. Het management is immers in staat door het toepassen van één systeem meerdere risicogebieden te beheersen;
  6. een verbeterde verzekerbaarheid qua voorwaarden, condities én premie, omdat verzekeraars te maken krijgen met een bedrijf dat weet waar zijn risico's zitten en daar ook iets aan wil doen.

Zelf achter het stuur

Samengevat is risicomanagement een continu proces van anticiperen op veranderingen, koerswijzigingen, nieuwe en onbekende situaties. En dat alles met het oog op de mogelijke risico's die met het functioneren van de onderneming samenhangen. Het uitgangspunt bij risicomanagement blijft altijd: ondersteuning van de bedrijfsdoelen en -strategie, door inzicht te geven in de kernrisico's van de onderneming en bij het maken van keuzes, zodat de onderneming op korte en lange termijn goed blijft presteren, tegen zo laag mogelijke kosten, en de kansen om geld te verdienen kan benutten. Hierbij zit de ondernemer zelf achter het stuur. Wil de onderneming risico's vermijden of verminderen, de kansen nemen in de markt?

Kansen voor de verzekeringsadviseur

Wanneer de onderneming professioneel omgaat met risicomanagement is de continuïteit beter gewaarborgd. Het besef dat risico's op een bedrijfskundig verantwoorde manier moeten worden gemanaged neemt toe. De behoefte aan ondersteuning en begeleiding wordt daarom steeds groter. Kortom: dit biedt kansen voor de verzekeringsadviseur.

In de vervolgartikelen ga ik in op de systematiek van risicomanagement (risicoprofiel) (deel 2) en geef ik een schets van een risicomanagementprogramma en de taak van de verzekeringsadviseur (deel 3). 

Herman Biallass2

H. (Herman) Biallass RRM RMiA

De auteur is senior riskmanagement consultant en lid van het Genootschap voor Risicomanagement (GvRM). 
Dit artikel is op persoonlijke titel geschreven.

Andere artikelen: Editie 882 - maart 2019

-->