Word abonnee

Quality time advisering agrariërs 9: Agrarisch werkmaterieel, genoeg risico's te managen

Quality time advisering agrariërs deel 9
In deze serie 'Quality time advisering agrariërs' staan de diverse verzekeringsaspecten in de agrarische bedrijfstak centraal. Na een eerste verkennende blik op de sector (editie 879), een blik op de rol van de accountmanager (editie 880), de weergerelateerde risico's (881), de bouwvoorschriften (882), de milieuschadeverzekering (883), de financiële gevolgen van schades (884), de automatisering in de sector (885) en de glastuinbouw (886),  nu aandacht voor het werkmaterieel.

 

De risico's die het gebruik van werkmaterieel met zich mee brengt, en de advisering over het managen van deze risico's, worden in de praktijk nogal eens onderschat. Het aansprakelijkheidsrisico, schade aan het materieel zelf door aanrijding, diefstal, et cetera, zijn bij alle adviseurs en agrarische ondernemers wel bekend. Andere risico's, en het managen ervan, zijn veel minder bekend. Extra aanrijdingsschade bijvoorbeeld, verzekert u die altijd mee? Welke maatregelen zou u kunnen adviseren om deze schaden te voorkomen? Geldt de eigengebrekdekking eigenlijk wel als het object in Duitsland is gekocht? En wat als de veertienjarige dochter van de boer op de tractor rijdt en het land ploegt? Geldt de verzekering dan wel? Of als ze de tractor mee naar school neemt op een regenachtige dag?

Juist deze minder bekende risico's en dekkingsaspecten in relatie tot agrarisch werkmaterieel zullen in dit artikel de revue passeren. Aan bod komen allereerst vragen als: welke risico's zijn echt relevant en bespreekt u met uw klant? Hoe kan hij die risico's managen? En als dat niet of niet volledig kan, welke verzekeringsdekking adviseert u dan? Vervolgens gaan we nader in op het belang en de impact van het gebruik van het werkmaterieel.

Aansprakelijkheid: verkeersrisico (WAM)

De afgelopen tien jaar zijn er in Nederland per jaar gemiddeld elf verkeersdoden en honderd ziekenhuisgewonden geregistreerd bij ongevallen met landbouwvoertuigen. De meeste slachtoffers zijn fietsers en inzittenden van bestel- en personenauto's. Door steeds verdere schaalvergroting in de landbouw bezitten bedrijven steeds meer kavels verspreid over een groter gebied, waardoor hun landbouwvoertuigen grotere afstanden op de openbare weg afleggen. Doordat landbouwvoertuigen geen kenteken hebben, is niet exact bekend hoe groot het wagenpark in Nederland is. Schattingen van brancheorganisatie CUMELA komen uit op 220.000 voertuigen (bron: SWOV 2017).

Veel boeren hebben hun apparatuur niet goed geregistreerd

Landbouwvoertuigen trekken of dragen vaak werktuigen, waarvoor een wettelijke maximale breedte van drie meter, een maximale hoogte van vier meter en maximale lengte van twaalf meter geldt. Veel van deze machines zijn echter breder, hoger of langer. De agrarische sector kan niet zonder deze voertuigen. Om met deze voertuigen toch over de openbare weg te mogen rijden, is een ontheffing van de wegbeheerder noodzakelijk. 

Aansprakelijkheid: werkrisico

Schade kan ook ontstaan tijdens of ten gevolge van het uitvoeren van werkzaamheden met werkmaterieel. Denk bijvoorbeeld aan het raken van kabels of leidingen bij het diepploegen. Of schade door een verkeerde dosering onkruidbestrijdingsmiddel door een loonwerker, waardoor het gewas achterblijft in groei en minder oplevert. Ook vinden er veel persoonlijke ongevallen plaats tijdens en door het werken met landbouwwerktuigen. Op het boerenerf gebeuren jaarlijks ongelukken waarbij gezinsleden of werknemers gewond raken of nog erger.

Maatregelen:

Er zijn diverse organisatorische, technische en personele maatregelen die u kunt adviseren om het verkeers- en werkrisico te voorkomen of de impact te beperken.

Organisatorische maatregelen:

  • Laat alleen ervaren en eventueel gediplomeerde mensen het materieel besturen en bedienen;
  • Laat geen contactsleutels in onbeheerde voertuigen achter;
  • Controleer regelmatig de verlichting en bandenspanning;
  • Laat niemand op landbouwwerktuigen meerijden op niet daarvoor bestemde plaatsen (alleen zitplaatsen gebruiken);
  • Zet werktuigen en machines altijd uit bij het verhelpen van een mankement, een verstopping of aanpassing in de afstelling;
  • Er is een speciale folder ontwikkeld voor modder op de weg tijdens de oogsttijd. Hierin staat waarvoor bestuurders van landbouwverkeer precies verantwoordelijk zijn bij modder op de weg en wat ze dan moeten doen. Deze folder is digitaal beschikbaar via de brancheorganisaties (NLTO, ZLTO en CUMELA);
  • Zorg dat u op de hoogte bent van kabels en leidingen als die door uw percelen of percelen van anderen die u bewerkt, zijn gelegd. Dat kan bijvoorbeeld via het KLIC;
  • Blijf altijd alert, zeker ook op het eigen erf. Maak afspraken met kinderen en andere huisgenoten over waar ze spelen en mogen lopen. En vooral ook waar ze níet mogen komen. Praat daar ook regelmatig over zodat het beklijft.

Technische maatregelen:

  • Draaiende delen zoals aftakassen en dergelijke optimaal afschermen;
  • Goed en tijdig onderhoud van het werkmaterieel;
  • Afschermen van scherpe delen die letsel kunnen veroorzaken;
  • De zichtbaarheid van het werkmaterieel vergroten door bijvoorbeeld reflecterende markering van de achterkant, antiverblindingskoplampen, heldere achterlichten, contourverlichting, en dergelijke;
  • Sensoren op tractoren kunnen helpen om aanrijdingen en ongevallen op het erf te voorkomen.

Personele maatregelen:

  • Voor gebruik op de openbare weg is een T-rijbewijs verplicht;
  • Een goede rijtraining van de bestuurders is aan te raden, evenals die onderhouden door opfristrainingen (PE).

Ontheffing vereist voor machines die breder, hoger en langer zijn dan wettelijk toegestaan

Extra aanrijdingsschade

De wettelijke aansprakelijkheidsdekking (WA) verzekert alleen schade aan andere personen. Schade aan eigen, geleende of gehuurde voertuigen en werkmaterieel en/of gebouwen is aanvullend te verzekeren. Veel agrarische gebouwen zijn alleen tegen brand en storm verzekerd. Dan is een aanvullende verzekering voor aanrijdingsschade aan zaken op het eigen erf zeker te adviseren.

Maatregelen:

De volgende maatregelen kunt u adviseren om het risico van extra aanrijdingsschade te voorkomen of de impact te beperken.

Organisatorische maatregelen:

  • Als gebouwen overstekende delen hebben, kunt u adviseren om al bij de oprit een hoogtebeveiliging te plaatsen. Te groot of te hoog geladen voertuigen worden dan op tijd gewaarschuwd, voordat een gebouw wordt beschadigd;
  • Voorkom gladheid op uw terrein of erf en in de gebouwen;
  • Bescherm kwetsbare plekken, zoals hoeken van gebouwen en deurkozijnen met extra palen of een vangrail tegen aanrijdingen;
  • Door het aanbrengen van een betonnen richel is te voorkomen dat bijvoorbeeld heftrucks een last tegen de muren van een gebouw drukken.

Technische maatregelen:

  • Laat elektrisch bedienbare overheaddeuren altijd voorzien van een valbeveiliging, zodat deze niet valt bij kabelbreuk. Adviseer ook een onderloopbeveiliging, zodat de deur weer opengaat als zich iets in de deuropening bevindt.

Diefstal

Behalve op tractoren en werkmaterieel hebben criminelen het steeds vaker gemunt op de geavanceerde dure apparatuur van boeren en loonwerkers. Uit cijfers van de grote verzekeraars blijkt dat het aantal diefstallen dit jaar al bijna is verdubbeld ten opzichte van vorig jaar. Voor boeren betekent diefstal vaak een flinke strop. Het gaat dan niet alleen om de directe schade, maar ook om de gevolgschade doordat de machine niet meer kan worden ingezet. Verder gaan data over het land verloren. Denk daarnaast aan levertijden van nieuw materieel, waardoor er vervangend materieel gehuurd moet worden. Ook als het materieel verzekerd is tegen diefstal kan de schade nog verder oplopen.

Maatregelen:

Welke maatregelen kunt u adviseren om diefstal te voorkomen en de impact te beperken?

Het Centrum voor Criminaliteits­preventie en Veiligheid (het CCV) geeft advies aan boeren, politie en betrokken organisaties. Die constateerde dat veel boeren hun apparatuur niet goed blijken te registreren. Daardoor werden de gestolen spullen niet specifiek genoeg beschreven in het proces-verbaal. Zo werd daarin apparatuur omschreven als 'Tom Tom', terwijl het om veel geavanceerdere apparatuur ging, die dus ook duurder is. Een navigatiesysteem in een trekker kost zomaar tussen de 15.000 en 20.000 euro. Het zijn niet alleen dergelijke GPS-systemen die in trek zijn bij dieven, maar ook sensoren op het land en drones waarmee agrariërs hun land in de gaten houden.

Organisatorische maatregelen:

  • Hanteer een goede administratie en registratie van de apparatuur;
  • Zorg voor goed sleutelbeheer;
  • Haal afneembare delen, zoals de gps-antenne, altijd los en berg ze veilig op;
  • Dieven doen vaak een voorverkenning. Dus bij het zien van verdachte personen dit altijd melden bij de politie;
  • Breng 'Selecta DNA' (kleurloze vloeistof, waarin synthetisch DNA is verwerkt) met een spray aan op de apparaten. Zo zijn dure spullen te voorzien van een nummer dat met het met blote oog niet waar te nemen is. Met speciale lampen licht dit wel op. Zo kan de politie zien wie de eigenaar is van de gestolen waar en ook aantonen dat ze zijn gestolen;
  • Informeer bij de gemeente wie meedoen met het Keurmerk Veilig Ondernemen buitengebied. Daarbij werkt de buurt samen aan de veiligheid (bron: CCV).

Technische maatregelen:

  • Track & trace-systemen: met behulp van sensoren zijn gestolen objecten vaak goed te lokaliseren. Essentieel is dat ook het opsporen en terugbrengen van de gestolen objecten (tracing) is geborgd. In de praktijk is dat vaak het zwakke punt. Alarmcentrales zijn er niet voor uitgerust en de politie heeft vaak andere prioriteiten.

Connected bedrijfsmanagement via het IoT (Internet of Things): mooie ontwikkeling, maar ook kwetsbaar voor cybercriminelen

Eigen gebrek

Voor schade aan de tractor door een eigen gebrek, onbedoeld verkeerd gebruik of bediening en onbedoelde plotselinge overbelasting wordt standaard vaak dekking voor vijf jaar aangeboden. Optioneel uit te breiden naar zeven jaar. De verzekeraar stelt bij uitbreiding naar zeven jaar vaak wel extra eisen (onderhoudseisen, bepaald soort olie). Het gaat hier om materiaal- en constructiefouten. Normale slijtage en onderhoudskosten vallen hierbuiten. Vaak een bron van discussie bij schadegevallen: 'is het slijtage of een materiaalfout?' Bewijslast is vaak lastig. Het is erg belangrijk om dit goed te bespreken met en uit te leggen aan uw klant bij het sluiten van de verzekering. Daarnaast is het belangrijk alert te zijn bij in het buitenland gekochte tractoren. Soms geldt daarvoor de eigengebrekdekking niet.

Schade aan ondergrondse kabels en leidingen

Verzeker ook schade aan ondergrondse zaken zoals kabels en leidingen. Bijvoorbeeld door diepploegen of graafwerkzaamheden door een loonwerker.

Cyber gerelateerde risico's

De nieuwe generatie tractoren is uitgerust met een boordcomputer, om een aantal parameters weer te geven. Bijvoorbeeld in verband met het rijgedrag: snelheid, motortoerental, verbruik, bewerkte oppervlakte. Maar ook in verband met de mechanische en hydraulische systemen (aftakas, hef­inrichting).Om bepaalde mechanische systemen (overbrenging, differentieel, vooras) te besturen en om gegevens op te slaan (tellen van handelingen, kilometerstand, aantal werkuren, automatisering van repetitieve werkcycli zoals het draaien op de wendakker tijdens het ploegen). Daarnaast kunnen zich andere rijhulpmiddelen in een tractor bevinden, zoals GPS (Global Positioning System). Hiermee kan de plaats waar de tractor zich bevindt en het uitgevoerde werk (bewerkte oppervlakte) nauwkeurig worden bepaald. Dit navigatiehulpmiddel maakt het mogelijk om zelfrijdende landbouwmachines bepaalde werkzaamheden op het veld automatisch te laten uitvoeren. In de huidige voorwaarden van werkmaterieelverzekeringen bij verzekeraars wordt, voor zover bekend, hier nog niet op geanticipeerd. Verzekeraars sluiten autonoom rijden zonder bestuurder dan ook niet uit in de huidige voorwaarden. Voor het rijden op de weg ontbreekt het wettelijk kader, maar voor gebruik op landbouwgronden ligt dat anders. De huidige voorwaarden geven hiervoor naar mijn inzicht impliciet dekking. Check dit wel altijd bij de betreffende verzekeraar.

Ook worden diensten aangeboden, waarbij het voertuigenpark onmiddellijk via het internet kan worden gevolgd. Zo zijn de verschillende machines, de werktuigen en het gebruik rechtstreeks te lokaliseren. Dit connected bedrijfsmanagement via het IoT (Internet of Things) is een van de mooie digitale ontwikkelingen vanuit bedrijfseconomisch perspectief, maar tegelijkertijd ook kwetsbaar voor cybercriminelen. Online security wordt daarom steeds belangrijker. Zeker een onderwerp van gesprek in het kader van risico's managen. En hoe zit het eigenlijk als de boer drones gebruikt om de ontwikkeling van zijn gewassen te monitoren? Welke risico's brengt dit eigenlijk met zich mee en hoe zijn deze risico's te managen? Aan welke eisen moet voldaan worden en hoe is een drone te verzekeren?

Belang en impact van gebruik

Bij het verzekeren van werkmaterieel wordt altijd gevraagd naar het soort gebruik van het object. Het gebruik is medebepalend voor de premie die de verzekeraar berekent, het eigen risico dat van toepassing is en of er op het moment van schade dekking is. In de praktijk is dat niet altijd duidelijk voor adviseur en klant.

Ander gebruik van het werkmaterieel dan opgegeven bij sluiten verzekering, kan leiden tot afwijzing van de schade of flinke premienaheffing

Het gebruik van het materieel voor agrarisch loonwerk is intensief De verzekeraar zal daarom een veel hogere premie vragen dan bij gebruik alleen op het eigen agrarisch bedrijf. Ook gelden er vaak andere eigen risico's. Ander gebruik van het werkmaterieel dan opgegeven bij het sluiten van de verzekering kan leiden tot afwijzing van de schade of een flinke premienaheffing.

Voorbeelden uit de schadepraktijk zijn bijvoorbeeld:

  • Nevenactiviteiten die niet gemeld zijn: bijvoorbeeld een akkerbouwer die als nevenactiviteit regelmatig loonwerkzaamheden uitvoert bij andere agrarische bedrijven. Of een agrarisch loonwerker die ook grondverzetklussen oppakt in de wegenbouw;
  • Schoolgaande kinderen van agrarisch ondernemers die een tractor een dagje meenemen naar school bij slecht weer of zelfs frequent gebruiken als vervoermiddel. Dat kan bij schade problemen opleveren voor de dekking! Het rijden naar school valt niet onder het verzekerde eigen agrarisch gebruik;
  • De tractor of platte wagen wordt uitgeleend voor de carnavalsoptocht of een huldiging van het plaatselijke voetbalelftal dat kampioen is geworden. Dat is vaak niet verzekerd. Voor papier ophalen en georganiseerde optochten, waarvoor vergunning is verleend, kan een insluiting in de voorwaarden zijn opgenomen.

Conclusie

Het managen van risico's rondom het bezit en het gebruik van agrarisch werkmaterieel is zeker geen sinecure en wordt in de praktijk onderschat. De rol van de adviseur is naar mijn mening vooral het creëren van 'awareness' bij de agrarisch ondernemer van de risico's die hij loopt. Als de ondernemer zich bewust is van deze risico's en de maatregelen die hij kan nemen om die risico's beheersbaar te maken, dan heeft de adviseur zijn werk goed gedaan. 

Nog geen abonnement op FLINK?
Dit artikel maakt deel uit van het online platform FLINK. Op FLINK vind je niet alleen de artikelen uit de Beursbengel, maar ook andere informatie voor de verzekeringsprofessional, zoals whitepapers, blogs, webinars en video's. Nog geen abonnement op FLINK? Neem dan nu een abonnement.

 

 

 

Henk de Zwaan2

H. (Henk) de Zwaan SMP

De auteur is propositiemanager Zakelijke markt bij Univé Verzekeringen te Assen.

Andere artikelen: Editie 889 - november 2019

-->